Het etiket

‘ Maar mama, ik ben gewoon normaal. Misschien is er met hen wel iets mis als ze mij zo druk vinden. Dat kan toch ook? Want ik heb nergens last van hoor.’

Ja, het is inderdaad maar hoe je het bekijkt, bedacht ik me.

Toen mijn druktemaker op één schooldag 24 keer van zijn stoel opstond vond de juf dat wat veel.
Er moest een ADHD onderzoek komen.
En ja, er waren nog wat andere dingen. Hij kon soms nogal boos worden. Thuis noemden we dat temperamentvol.

Ook was hij nogal snel afgeleid en praatte veel voor zijn beurt. Dit noemde ik een brede interesse en ik vond hem inderdaad ook erg enthousiast en ad rem. Eigenlijk waren school en ik het volledig eens, alleen noemde ik het anders.
Wat niet betekende dat ik tegen een diagnostisch onderzoek was, want ook ik had als moeder
(en als docente op het speciaal onderwijs; waarin ik al jaren werkzaam was) allang de signalen gezien. Maar deze stoorden me niet en zorgen maakte ik me ook niet. Want mijn zoon was inderdaad druk en beweeglijk, maar hij was ook overwegend gelukkig en vrolijk.
Niet te veel aan sleutelen vond ik.
Maar ik begreep ook als geen ander dat de schoolse situatie niet te vergelijken is met thuis, dus ik vulde braaf alle, voor mij welbekende, scoringsformulieren in. Wetende dat school de scores expres wat overdrijft (Hij is altijd hyperactief), zwakte ik de scores expres wat af (Hij is maar zelden hyperactief), en dit zorgde voor een gemiddelde wat waarschijnlijk recht deed aan de situatie.

En dit bracht ons maanden later de diagnose ‘matige ADHD’. Niet verrassend, maar desalniettemin confronterend. Want mijn zoon paste ineens in ‘een hokje’.
Hij moest er zelf ook even aan wennen. Hij vond het eerst grote onzin, maar uiteindelijk beruste hij in het feit, en vertelde aan zijn vriendjes over zijn nieuw verworven etiket.
Soms is dat etiket makkelijk. Als mensen me vreemd aankijken omdat hij nogal luidruchtig is op een plek waar ‘men’ dat niet nodig acht bijvoorbeeld.
‘ Ja, ADHD. Doe je niks aan,’ zeg ik dan met een glimlach. Ook weer opgelost.

Maar vaak vraag ik me af wat dit etiket hem gaat brengen. Gaat het hem helpen?
En hoe kan ik hem zo goed mogelijk helpen? Want mijn zoon en ik, we zijn uit hetzelfde hout gesneden. Ik begrijp hem als geen ander. Ik probeer hem zo goed en kwaad als het gaat te helpen met de zaken waar ik zelf nou ook niet echt in uitblink; op tijd komen, structuur aanbrengen, zorgen voor een goede planning en een vaste plek voor alle belangrijke spullen.
Een vaste plek voor spullen heb ik al jaren, alleen leg ik ze er nooit neer. Ik herken zijn vergeetachtigheid, en het overprikkeld raken. Ik herken zijn drang naar actie en avontuur en ter gelijke tijd de behoefte aan duidelijkheid en rust.
De onrust die hij soms aan de buitenkant laat zien, speelt zich bij mij vooral in mijn hoofd af.
Gedachtes die nooit rusten en beelden die steeds om aandacht vragen.
Maar daar zie je aan de buitenkant niets van.
AD(H)D is sterk erfelijk bepaald en ik vraag me wel eens af of ik wellicht ook baat had gehad bij een diagnose.
Maar ik begrijp best dat ik als klein verlegen meisje geen diagnose kreeg. Want rustige meisjes, die wat afwezig en dromerig zijn, daar heeft verder niemand last van.
Dat wil zeggen; tot ik veranderde in een opstandige puber, met een kort lontje.
Mijn ouders waren lichtelijk verrast dat in hun kleine schattige meisje ook een grote vuurspuwende draak bleek te zitten en mijn vader en ik deden vaak een wedstrijd wie er het hardst met de deuren kon slaan. Ook stak ik nogal af bij mijn jongere zusje, die nergens last van leek te hebben. Inmiddels weet ik dat het meer regel dan uitzondering is dat AD(H)D bij meisjes pas in de puberteit tot uiting komt. Maar vroeger dacht men hier niet echt aan.
Ik was gewoon wat ze noemen ‘een lastig portret’.
Niet alleen voor mijn omgeving, maar ook voor mezelf geloof ik.
Op de middelbare school liep het ook niet helemaal lekker.
Niet dat ik het erg vond, want ik was te druk met andere dingen die ik op dat moment interessanter vond. Maar terugkijkend vind ik het kort door de bocht dat mijn gedragsproblemen en kelderende schoolprestaties allemaal op ‘de puberteit’ afgeschoven werden.
Want is gedrag niet ook een communicatiemiddel?
‘Hallo jongens, het gaat niet zo goed met mij, daarom vraag ik zoveel negatieve aandacht.’
Ik leek ongeïnteresseerd en ontzettend lui, maar was dat niet. In tegendeel, ik maakte me druk om zoveel dingen, dat ik vaak door de bomen het bos niet meer zag. Ik wilde het graag allemaal goed doen, en ik schaamde me als het me niet lukte. Als er voor de zoveelste keer iets misging, lachte ik dat weg.  Ik was niet lui, ik was moe. Ik besef nu dat het compensatiegedrag wat ik al jaren vertoonde me veel energie gekost moet hebben. Ik was immers slim genoeg om te verbergen dat het me soms gewoon allemaal niet lukte, en te eigenwijs om dat toe te geven.

Ook nu kijken mensen met wie ik dit wel eens bespreek me vragend aan:  “Jij ADHD? Nee joh. ADD misschien, maar dat denk ik ook niet hoor. ”
Waar ze dat op baseren weet ik niet precies. Alsof er een prototype AD(H)D’er bestaat, waar ik kennelijk niet aan voldoe. Alsof alle AD(H)D ‘ers volledig ontspoorde en sociaal mislukte mensen zijn.
Het tegendeel is waar natuurlijk. Inmiddels weten we dat veel bekende en succesvolle mensen ook gewoon AD(H)D hebben; Madonna, Steven Spielberg, Will Smit, Michael Jordan. Zelfs in ons eigen land bestaan ze: Linda de Mol, Brigitte Kaandorp, Loretta Schrijver, Freek Vonk en nog vele anderen gelukkigen. Want gelukkig weten we inmiddels dat mensen met AD(H)D ook veel mooie eigenschappen bezitten, die bij de gemiddelde ‘normale’ sterveling, veel minder ontwikkeld zijn.

Zelf geef ik inmiddels les aan leerlingen met gedragsmatig nogal wat uitdagingen.
En dit gaat prima.
Dit is waarschijnlijk een logisch gevolg omdat ik mezelf hierin herken.
Want ook ik lag met de meeste docenten behoorlijk overhoop.
Maar er waren ook mensen die het verschil maakten in mijn leven.
Zo was er iemand die door mijn grote mond heen prikte en zag dat er onder die stoere baldadige buitenkant, gewoon een heel lief bijdehand meisje zat.
Mijn leraar Duits, die voor mij een held was. Een goede leerkracht en een mooi mens.
Kwam ook altijd te laat. Dat schijnen mooie mensen gemeen te hebben. Die maken namelijk tijd voor anderen. En ja, dan kijk je niet op een paar minuten.

Soms maak ik me wel eens zorgen of wij, mijn zoon en ik, wel passen in het keurslijf waarin de wereld ons wil hebben. En vraag ik me af waarom velen zo bang zijn voor alles wat anders is?
Ik snap best dat mijn zoon op school af en toe voor onrust zorgt. En dat de juf uiteindelijk gezegd heeft dat hij nog maar één grap per week mag uithalen snap ik ook.
Maar ik weet niet of het wel zo erg is dat hij nogal luid en aanwezig is. Misschien is dat wel nodig in een onderwijsklimaat, waarin het zo druk is, dat de juf (met de beste wil van de wereld) de brave en rustige kinderen totaal over het hoofd ziet. Bij mijn kind zal men zich niet afvragen of hij nou wel of niet aanwezig was. Geloof me, dat weet je.

Ik ben me er van bewust dat je mijn kind waarschijnlijk of erg leuk vindt of je vindt hem zwaar irritant. Maar ik leer hem dat dit niet erg is. Als je een sterke persoonlijkheid hebt, vindt niet iedereen je aardig. Het zijn de sterke persoonlijkheden, die verandering kunnen brengen en sommige mensen zijn hier nog niet klaar voor.
Ik probeer hem alle mooie kanten van zijn ADHD te laten omarmen; de creativiteit, de humor, het buiten de vaste kaders kunnen denken, de fijngevoeligheid, en de mooie kant van hyperfocussen; de passie die vrijkomt als iets je met hart en ziel raakt. Dat als iets bij jou hoort, het je geen energie kost.  Ik probeer hem te laten weten dat hij goed is, zoals hij is.
Ik probeer niet te vaak te roepen: ‘’ Doe eens rustig!’  Want dat hoort hij al de hele dag.
En ik hoop dat zijn diagnose helpt bij een stukje begrip.
Begrip wat ik soms gemist heb. Ik hoop dat het hem mag helpen in een stukje zelfkennis en acceptatie. Iets wat mij jaren gekost heeft.
Ik weet dat het voor een diagnose nooit te laat is. Maar ik geloof niet dat een diagnose voor mij persoonlijk, nu nog veel zou kunnen betekenen. Bij een matige vorm van ADHD ben ik geen voorstander van medicatie. Inmiddels heb ik alle boeken al gelezen, ben ik ervaringsdeskundige, en werk ik al jaren met volwassenen en kinderen met AD(H)D nadat ik eerst jarenlang aan mezelf heb gesleuteld. Want vanzelf ging het allemaal niet. Het ging met vallen en opstaan. Wat het me heeft opgeleverd is veerkracht, en een behoorlijke portie begrip en inlevingsvermogen voor anderen die ook ergens mee worstelen.

Ik vraag me wel eens af of het verschil gemaakt zou hebben. Als ook ik een diagnose had gehad als kind. Had ik dan begrepen waar mijn onrust vandaan kwam?
Had ik dan niet een spoor van destructieve relaties achter me gelaten? Had ik dan andere keuzes gemaakt?  Ik weet het niet. Ik geloof dat ik mezelf maar plaats in een rijtje van groten der aarde, waarbij men bijna zeker denkt te weten dat zij AD(H)D hadden, maar bij wie dit is nooit met zekerheid is vastgesteld: Albert Einstein, Pablo Picasso, Leonardo Da Vinci, Ernest Hemmingway, Agatha Christie, Mozart, Engelina.
 

Gemiddeld

wees maar sneller, wees maar feller
laat hier er uit, wat daar niet mocht
roep wat harder, maak maar grappen
vindt hier het rustpunt wat je zocht

als je niet wilt zitten
dan mag je ook best blijven staan
en als je niet kunt wachten
dan mag je alvast gaan

altijd druk in hoofd en lijf
slapen doen we ooit
je probeert echt wel op tijd te komen
ook al lukt dat bijna nooit

soms zijn ze bang voor de pit in je donder
ze krijgen je niet klein
en ze vragen zich al af
of hier pilletjes voor zijn

maar ze missen dan het mooiste
jouw authenticiteit waar ik voor vecht
gemiddelde kinderen worden gemiddelde volwassenen
en daar ben jij niet voor in de wieg gelegd

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s